بازار جهانی نرمافزارهای مدیریت کربن سازمانی در سالهای اخیر به یکی از سریعترین بخشهای در حال رشد صنعت فناوریهای پایداری تبدیل شده است. بر اساس گزارش جدید مؤسسه Custom Market Insights، ارزش این بازار که در سال ۲۰۲۴ حدود 7/16 میلیارد دلار برآورد شده بود، در سال ۲۰۲۵ به 3/18 میلیارد دلار خواهد رسید و پیشبینی میشود تا سال ۲۰۳۴ با نرخ رشد سالانه 73/9 درصد به حدود 2/42 میلیارد دلار افزایش یابد.
این نرمافزارها به سازمانها کمک میکنند میزان انتشار گازهای گلخانهای را در بخشهای مختلف فعالیت خود اندازهگیری، تحلیل و مدیریت کنند. علاوه بر انتشار مستقیم کربن، این سامانهها امکان پایش انتشارهای غیرمستقیم ناشی از مصرف انرژی و حتی زنجیره تأمین را نیز فراهم میکنند و به شرکتها اجازه میدهند تصویری دقیقتر از اثرات زیستمحیطی فعالیتهای خود به دست آورند.
افزایش تعهد شرکتهای بزرگ به تحقق اهداف انتشار خالص صفر (Net Zero) یکی از مهمترین عوامل رشد این بازار عنوان شده است. در سالهای اخیر، بسیاری از بنگاههای اقتصادی در چارچوب برنامههای مسئولیتپذیری اجتماعی و الزامات محیطزیستی، متعهد شدهاند میزان انتشار کربن خود را کاهش دهند؛ موضوعی که نیاز به ابزارهای دقیق برای اندازهگیری و گزارشدهی را افزایش داده است.
در کنار این موضوع، گسترش استانداردهای بینالمللی گزارشدهی پایداری و الزامات قانونی در اروپا، آمریکا و سایر اقتصادهای بزرگ نیز نقش مهمی در توسعه این بازار داشته است. مقرراتی مانند دستورالعمل گزارشدهی پایداری شرکتها در اتحادیه اروپا (CSRD) و استانداردهای جدید هیأت بینالمللی استانداردهای پایداری (ISSB)، شرکتها را ملزم کرده است اطلاعات مربوط به انتشار گازهای گلخانهای و ریسکهای اقلیمی را با دقت بیشتری گزارش کنند.
به اعتقاد تحلیلگران، روشهای سنتی مبتنی بر صفحات گسترده و محاسبات دستی دیگر پاسخگوی حجم بالای دادههای زیستمحیطی نیست. به همین دلیل، سازمانها به سمت استفاده از سامانههای هوشمندی حرکت کردهاند که فرآیند جمعآوری اطلاعات از منابع مختلف، از جمله مصرف انرژی، زنجیره تأمین، حملونقل و تأمینکنندگان را بهصورت خودکار انجام میدهند و گزارشهای استاندارد و قابل استناد تولید میکنند.
یکی دیگر از عوامل رشد این بازار، توسعه فناوریهایی مانند هوش مصنوعی، اینترنت اشیا (IoT) و تحلیل کلاندادهها است. این فناوریها امکان پایش لحظهای انتشار کربن، پیشبینی روند مصرف انرژی و شناسایی فرصتهای کاهش انتشار را فراهم کردهاند و به شرکتها کمک میکنند تصمیمهای دقیقتر و سریعتری در حوزه مدیریت پایداری اتخاذ کنند.
گزارش یادشده نشان میدهد تقاضا برای نرمافزارهای ابری مدیریت کربن، ابزارهای تحلیل داده، سامانههای ردیابی انتشار آلایندهها و پلتفرمهای حسابداری کربن طی سالهای آینده بیشترین رشد را تجربه خواهد کرد. این سامانهها علاوه بر کمک به رعایت مقررات، میتوانند ریسکهای اقلیمی را نیز برای شرکتها شناسایی و مسیرهای کاهش انتشار را پیشنهاد کنند.
بر اساس این گزارش، توسعه زنجیرههای تأمین جهانی نیز اهمیت این نرمافزارها را افزایش داده است. امروزه بخش قابلتوجهی از انتشار گازهای گلخانهای شرکتها در خارج از مرزهای سازمان و در شبکه تأمینکنندگان رخ میدهد؛ موضوعی که اندازهگیری آن بدون استفاده از سامانههای دیجیتال تقریباً امکانپذیر نیست.
با وجود چشمانداز مثبت بازار، گزارش به برخی چالشها نیز اشاره میکند. هزینه بالای استقرار این سامانهها، دشواری یکپارچهسازی با زیرساختهای موجود، نبود استانداردهای یکسان برای محاسبه انتشار کربن در کشورهای مختلف و کیفیت پایین دادههای زیستمحیطی در برخی زنجیرههای تأمین، از مهمترین موانع توسعه این بازار به شمار میروند.
در مقابل، رشد سرمایهگذاری در حوزه ESG، افزایش اهداف جهانی کاهش انتشار کربن و توسعه ابزارهای مبتنی بر هوش مصنوعی، فرصتهای تازهای برای شرکتهای فعال در این صنعت ایجاد کرده است. تحلیلگران پیشبینی میکنند بازارهای نوظهور در آسیا و آمریکای لاتین نیز با سختگیرانهتر شدن مقررات زیستمحیطی، به یکی از موتورهای اصلی رشد این صنعت در سالهای آینده تبدیل شوند.
در حال حاضر شرکتهایی مانند SAP، IBM، Microsoft، Salesforce، Sphera،Intelex و Cority از مهمترین بازیگران بازار نرمافزارهای مدیریت کربن سازمانی محسوب میشوند و رقابت میان آنها بر توسعه پلتفرمهای هوشمند، تحلیل پیشرفته دادهها و خودکارسازی فرآیندهای گزارشدهی متمرکز شده است.
کارشناسان معتقدند با افزایش اهمیت اقتصاد کمکربن، نرمافزارهای مدیریت کربن از یک ابزار گزارشدهی صرف، به بخشی از زیرساخت راهبردی مدیریت کسبوکار تبدیل خواهند شد؛ زیرساختی که علاوه بر پاسخگویی به الزامات قانونی، در تصمیمگیریهای سرمایهگذاری، مدیریت زنجیره تأمین و ارتقای رقابتپذیری شرکتها نیز نقش تعیینکنندهای خواهد داشت.
re: GNS